Τουρισμός & Υπηρεσίες

Ο τουρισμός στη Σάμο  ξεκίνησε να αναπτύσσεται τη δεκαετία του 1960 κυρίως στις περιοχές Πυθαγορείου, Κοκκαρίου και Αγίου Κωνσταντίνου. Προς τα τέλη της δεκαετίας του 1980 εξαπλώθηκε σε ολόκληρο το νησί με έμφαση στις παραθαλάσσιες περιοχές. Σήμερα, υπάρχουν αξιόλογα καταλύματα και η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών είναι διαρκώς αναβαθμιζόμενη και ακολουθεί τις σύγχρονες τάσεις και πρότυπα.
Οι δυνατότητες τουριστικής ανάπτυξης είναι μεγάλες και υπάρχουν σχέδια για νέες επενδύσεις με στόχο την προσέλκυση επισκεπτών με έμφαση στο δίκτυο των ορεινών χωριών, στις βιωματικές δραστηριότητες, στον πολιτισμό, στη γαστρονομία και στη φύση. Σε ανάπτυξη βρίσκεται ο τουρισμός κρουαζιέρας, το άνοιγμα νέων αγορών και η διασύνδεση με τα Μικρασιατικά παράλια, καθώς η Σάμος αποτελεί τη νέα τάση για επισκέπτες από την Τουρκία. Πολλοί Ευρωπαίοι επιλέγουν το νησί για μόνιμη διαμονή. Επενδύουν σε νέα ακίνητα ή ανακαινίζουν παλαιά κτίσματα, συντελώντας στη διατήρηση της τοπικής αρχιτεκτονικής.

O διεθνής αερολιμένας «Αρίσταρχος ο Σάμιος» είναι σύγχρονος, ασφαλής και εξυπηρετεί πολλές εγχώριες και διεθνείς πτήσεις.

Στην περιοχή Πυθαγορείου λειτουργεί μαρίνα χωρητικότητας 235 σκαφών με σύγχρονες υποδομές και υπηρεσίες. Τα δύο βασικά λιμάνια του νησιού, της Σάμου (Βαθέος) και του Καρλοβάσου, συνδέονται με την Κεντρική και Βόρεια Ελλάδα (Κυκλάδες, Πειραιάς, Θεσσαλονίκη, Καβάλα) αλλά και τη γειτονική Τουρκία. Το λιμάνι Πυθαγορείου συνδέεται με τα Δωδεκάνησα και την Τουρκία. Μικρότερα λιμάνια και καταφύγια σκαφών υπάρχουν στους παραθαλάσσιους οικισμούς Κοκκάρι, Άγιος Κωνσταντίνος και  Όρμος Μαραθοκάμπου.

Αγροτική Παραγωγή & Βιοτεχνία

Από την αρχαιότητα η Σάμος ήταν νησί πλούσιο και αυτάρκες. Σε αυτό συντελούν η μορφολογία, η σύσταση του εδάφους και οι άφθονες πηγές. Η εύφορη σαμιακή γη παράγει προϊόντα με ξεχωριστή ποιότητα.

Το μοσχάτο κρασί, ονομασίας προέλευσης Σάμου, παράγεται από το σταφύλι «Μικρόρωγο Μοσχάτο Σάμου» το οποίο καλλιεργείται σε αναβαθμίδες ως και υψόμετρο 900 μέτρων. Ξεχωρίζει για το πλούσιο άρωμα και τη γεμάτη, φρουτώδη γεύση του. Το σαμιώτικο κρασί ήταν ξακουστό από την αρχαιότητα και αναφέρεται στη μυθολογία πως η άμπελος αποτελούσε δώρο του Διόνυσου στη Σάμο. Από τον 15ο μ.Χ. αιώνα καταγράφεται από περιηγητές ως η κύρια μεταποιητική δραστηριότητα του νησιού. Από τα τέλη του 19ου μ.Χ. αιώνα τροφοδοτούνται με σαμιώτικο κρασί οι διεθνείς αγορές, ενώ η Καθολική Εκκλησία το προμηθεύεται για τη Θεία Ευχαριστία. Τα ξηρά και γλυκά κρασιά της Ένωσης Οινοποιητικών Συνεταιρισμών Σάμου έχουν τιμηθεί με δεκάδες χρυσά βραβεία και εκατοντάδες διακρίσεις.

Οι ντόπιοι ελαιώνες παράγουν ελαιόλαδο εξαιρετικής ποιότητας που ξεχωρίζει για τη μεστή γεύση του, την καθαρότητα και την υφή του.

Μέλι, με ξεχωριστές γεύσεις, υφή και πλούσια αρώματα, λόγω των ποικίλων αρωματικών φυτών και δέντρων. Ακόμη παράγεται γύρη, πρόπολη και βασιλικός πολτός.

Το ούζο, αποτελεί ένα από τα πιο γνωστά και παραδοσιακά προϊόντα απόσταξης της Σάμου. Ξεχωρίζει για την ιδιαίτερη γεύση και το άρωμα γλυκάνισου. Η σούμα είναι ένα ακόμη παραδοσιακό απόσταγμα, που μοιάζει με ρακή. Παρασκευάζεται από στέμφυλα σε παραδοσιακά οικογενειακά αποστακτήρια ορεινών χωριών.

Η ορχιδέα, καλλιεργείται από το 1980 σε διάφορες ποικιλίες, με εξαγωγές σε όλον τον κόσμο.

Βότανα & αιθέρια έλαια, ανώτερης ποιότητας καλλιεργούνται στο νησί και χρησιμοποιούνται για τις ευεργετικές τους ιδιότητες αλλά και στη μαγειρική.

Άλλα τοπικά προϊόντα είναι τα υφαντά στον αργαλειό, το πράσινο σαπούνι, τα σύκα, οι σταφίδες, τα γαλακτοκομικά (τυρί και γιαούρτι), ο τραχανάς, τα γλυκά του κουταλιού και οι μαρμελάδες, τα κηπευτικά και τα  εσπεριδοειδή, τα ψάρια και τα θαλασσινά.

Λαϊκή Τέχνη

Η ανάπτυξη της παραδοσιακής λαϊκής τέχνης στη μικροτεχνία και την αργυροχρυσοχοΐα, σημειώνεται παράλληλα με την οικονομική άνθηση της Σάμου. Περίτεχνα κοσμήματα από χρυσό και άργυρο που δημιουργήθηκαν, εκτίθενται σε ιστορικές συλλογές, όπως αυτή που φιλοξενείται στο Εκκλησιαστικό Βυζαντινό Μουσείο Σάμου.

Ακόμη, παρουσιάζεται έντονη καλλιτεχνική δραστηριότητα που σχετίζεται με τη μεταλλοτεχνία, τη διακοσμητική, τη γλυπτική ξύλου και πέτρας, των οποίων εξαιρετικά έργα συναντάμε κυρίως σε παλαιά αρχοντικά και δημόσια κτίρια.

Γνωστή και αναπτυγμένη από την αρχαιότητα είναι η τέχνη της αγγειοπλαστικής. Σε εργαστήρια, κυρίως στα χωριά Μαυρατζαίοι, Κουμαραδαίοι και Μανωλάτες, κατασκευάζονται πανέμορφα κεραμικά σε παραδοσιακές και σύγχρονες φόρμες. Χαρακτηριστικό αγγείο η λεγόμενη «Δίκαια Κούπα» με την οποία, σύμφωνα με τη παράδοση, ο Πυθαγόρας δίδαξε την ίση μεταχείριση. Στο εσωτερικό της έχει μια αυλακωτή γραμμή ως όριο, το οποίο εάν κανείς υπερβεί, η κούπα αδειάζει πλήρως.

Παραδοσιακή Ναυπηγική

Η ναυπηγική τέχνη άκμασε στη Σάμο, από τα αρχαία χρόνια, με τις καλοτάξιδες «Σάμαινες». Η σαμιακή «τραχεία πεύκη» ήταν περιζήτητη και τροφοδοτούσε με ξυλεία τα ναυπηγεία όλης της Ελλάδας, ενώ αποτελούσε την πρώτη ύλη για κατασκευή και των ντόπιων σκαριών. 

Οι νησιώτες έζησαν μια περίοδο μακριά από τα παράλια εξ αιτίας των πειρατών, ωστόσο η ναυπηγική επανέκαμψε από τον 17ο μ.Χ. αιώνα. Καραβομαραγκοί σχεδίαζαν και ναυπηγούσαν εξαιρετικά σκάφη, όπως «καραβόσκαρα», «μαρτίγο» και «λατίνια».

Η εξέλιξη της ναυπηγικής με σύγχρονες μεθόδους και υλικά, μείωσε την ανάγκη ναυπήγησης ξύλινων σκαφών. Σήμερα, έχουν απομείνει ελάχιστοι ταρσανάδες, όπου κατασκευάζονται ή επισκευάζονται κυρίως ψαράδικα «τρεχαντήρια».